Studiereis ‘Inclusief onderwijs’ in Londen

Van 2 t/m 5 juni zijn we met een groep enthousiaste leerkrachten, collegiaal-consulenten en kwaliteitsmedewerkers van Consent op studiereis geweest naar de Londense gemeente Newham. De reis was door Alfons Timmerhuis georganiseerd rondom het thema  ‘inclusief onderwijs’. Tijdens de studiereis hebben we verschillende scholen bezocht die inclusief onderwijs geven. 

De verantwoordelijkheid voor het onderwijs ligt in het Verenigd Koninkrijk bij de ministeries, maar ook voor een belangrijk stuk bij de gemeentes. Zij hebben een behoorlijke invloed op het onderwijs dat in de UK gegeven wordt. Daarnaast heeft iedere school een bestuur, samengesteld uit ouders, leraren en medewerkers van de gemeente. Leerlingen gaan vanaf hun vijfde jaar naar school, de primary school. Soms gaan ze eerst naar de preschool. Van hun elfde tot hun zestiende jaar gaan de leerlingen naar de secondary school.

Alle kinderen naar dezelfde school

In de scholen in Newham is het uitgangspunt dat alle kinderen naar dezelfde school moeten kunnen gaan. Speciaal onderwijs bestaat slechts op kleine schaal. Van de 8 speciale scholen zijn er in de gemeente nog maar 2 over. Kinderen die minder goed of slecht kunnen leren en kinderen met  bijvoorbeeld autisme of een (meervoudige) handicap, gaan naar dezelfde school als hun vriendjes en vriendinnetjes. Iedereen hoort erbij en mag anders zijn. De leerlingen werken in jaargroepen en kunnen niet blijven zitten. De onderwijsbehoefte wordt afgestemd op het niveau van de leerling. Voor de verschillende vakken worden de doelstellingen zichtbaar op het digibord of op een andere wijze gevisualiseerd. Om alle leerlingen goed te kunnen begeleiden hebben we gezien dat er veel extra ondersteuning is van teachers, teacher assistents, stagiaires van de Academie en andere ondersteunende medewerkers.

Enkele scholen zijn een ‘Learning school’ wat een beetje  te vergelijken is met onze opleidingsscholen. Het verschil is dat de studenten vanaf de eerste dag van de opleiding op school werken, waarbij ze op de werkvloer praktische en theoretische begeleiding krijgen van interne of externe experts. De lessen zijn gestructureerd wat betreft didactiek, materialen, differentiatie en klassenmanagement. Je ziet dat binnen de scholen duidelijke eenduidige afspraken zijn. In alle klassen zie je die gevisualiseerd en je ziet ze ook terug in het handelen van de leerkracht. Bijvoorbeeld: twee keer klappen of er gaat een bel en alle kinderen zijn stil. Ze krijgen dan positieve complimenten en feedback van de leerkrachten. De eerste paar weken van het schooljaar wordt intensief aan groepsvorming en regels gewerkt.

Leerkrachtvaardigheden en attitude

De klassikale instructie is kort en duidelijk. Het doel van de les is heel gespecificeerd en wordt in tweetallen met elkaar besproken. Tijdens de verwerking wordt de les enkele keren onderbroken en de instructie herhaald. De verwerking is gedifferentieerd op 3 niveaus of aangepast op de specifieke onderwijsbehoefte van de SEN leerling. Een SEN-leerling is een leerling die op één of meerdere gebieden leerproblemen, gedragsproblemen, spraak-taalproblemen en/of lichamelijke of verstandelijke beperkingen heeft. Leerlingen met ernstig autisme hebben een 1-op-1 begeleiding met een aangepast programma dat door een specialist is samengesteld en wordt bewaakt. Mocht het gedrag van leerlingen met gedragsproblemen storend zijn (voor de klas of voor hem zelf) dan is er een leerkracht die deze leerlingen opvangt in een apart lokaal met voorzieningen waar zij tot rust kunnen komen. Naast de leervakken is er ruimte voor expressie en bewegingsonderwijs. Op het schoolplein zijn tal van attributen, speeltoestellen en andere speelmogelijkheden voor de kinderen, waarbij de leerkrachten een actieve rol hebben.

Op de scholen hebben we een grote betrokkenheid en positieve attitude van leerkrachten en directeuren gezien. Er worden hoge eisen gesteld aan de leerkrachtvaardigheden om in scholen met inclusief onderwijs te werken. De gitarist en blues-zanger Mike McKeon (Dr. Blue) heeft met enthousiasme in een preventieve training laten zien wat het effect is  van verbale en non-verbale communicatie. In praktische situaties hebben we kunnen zien en ervaren welke invloed dit heeft op de reactie en het sociaal-emotionele gedrag van kinderen.

Een kwestie van mensenrechten

We hebben ook een speciale school, een ‘Special Needs Academy’, bezocht met meervoudige leer- en gedragsproblematiek, autisme en ernstige leerproblemen, te vergelijken met de Tyltyl-afdeling van ’t Roessingh. In het gesprek met de directeur heeft hij ons duidelijk gemaakt dat er grenzen zijn aan inclusief onderwijs. Niet alles is haalbaar binnen een reguliere basisschool: voor ieder kind een passende plek creëren. 

We waren onder de indruk van Ellen Goodey, een meisje met het syndroom van Down dat regulier onderwijs heeft gevolgd. Zij heeft ons het verhaal verteld van hoe haar schoolperiode is verlopen en wat ze bereikt heeft. Haar moeder is erg  idealistisch: echt alle kinderen moeten wat haar betreft naar een primary school gaan en speciaal onderwijs moet helemaal worden afgeschaft. Inclusief onderwijs is een van de mensenrechten, vindt ze. ‘Human Rights.’ Wat Ellen ons met haar verhaal vooral heeft meegegeven, is dat we vertrouwen moeten hebben in kinderen.

Deze reis was een uitgelezen kans om nieuwe inzichten en inspiratie op te doen. Het helpt ons in de visievorming rondom passend onderwijs binnen Consent. De huidige situatie van ons onderwijs is op een niveau dat we het passend onderwijs  kunnen doorontwikkelen, door van en met elkaar te leren en samen te werken. Een proactieve attitude en het versterken van leerkrachtvaardigheden om passend onderwijs voor alle kinderen passend te maken. 

Dank aan Alfons Timmerhuis die deze reis heeft georganiseerd en voor ons mogelijk heeft gemaakt.

Namens alle studiereisgenoten, Johanna te Biesebeek