Terugblik op de Onderwijsdag

Ook dit jaar was het weer een bijzonder geslaagde Onderwijsdag. Het absolute hoogtepunt was de inleiding van Mark Mieras, vonden veel deelnemers. “Wat een goed verhaal.”  “Een geweldige presentatie.” “Hij heeft me echt aan het denken gezet.” Het werd erg gewaardeerd dat de lezing extra werd onderbouwd met kleine experimenten en mooie beeldfragmenten. Hiermee liet Mark de deelnemers ‘het verhaal voelen’. 

Gaaf onderwijs 

De Onderwijsdag startte met een aftrap door Marcel Poppink, waarin hij de relatie legde tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt. Een belangrijke vraag voor de School voor de Toekomst is hoe we kinderen kunnen helpen om goede keuzes te maken. Marcel: “We moeten ze voorbeelden laten zien, ze interesseren en inspireren. De beroepspraktijk zal daarom steeds meer een plek moeten krijgen in ons onderwijs.” Daarna was het woord aan Gert-Jan Egberink. Waar het vooral om gaat is om de creativiteit en nieuwsgierigheid van leerlingen te prikkelen, vond hij. Samen met organisaties als Culturage en TechYourFuture gaan leerkrachten in het kader van School van de Toekomst programma’s ontwikkelen die hier aan voldoen. “Het onderwijs wordt in de komende jaren steeds gaver, voor leerlingen en leerkrachten”.

Vuur in je buik

“Als u straks de deur uitgaat zijn er een miljoen nieuwe verbindingen in uw hersenen gevormd”,  zo begon Mark Mieras zijn verhaal. “Je hersenen gaan naar je leven staan als schoenen naar je voeten”.  Het is een misverstand dat je hersenen lijken op een postvakkensysteem dat je moet vullen met kennis. “Je hersenen moet je zelf in elkaar zetten. Iedere cognitieve functie moet gebouwd worden.” Leren doe je vooral met de oeps-functie in je hersenen: je hersenen worden pas actief als iets anders verloopt dan je verwacht. Mark liet ons allerlei filmpjes zien en proefjes doen die dat aantoonden. Daarom is het belangrijk de nieuwsgierigheid van kinderen te prikkelen. “Naarmate we de wereld helderder uitleggen ontdekken kinderen minder verborgen eigenschappen.” Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat kinderen het meeste leren als leerkrachten niets uitleggen! Interactie is de basis voor het leren. En: “Laat kinderen spelen. Als leren een feestje wordt werken je hersenen optimaal.” Mark liet het filmpje zien van de kraai die op een dak aan het snowboarden is. “Kennelijk vindt de natuur spelen zo belangrijk dat er best wat slachtoffertje tegenover mogen staan.” Laat kinderen ook succeservaringen beleven. “Ieder brein droomt ervan om bijzonder te zijn. Zorg er daarom voor dat kinderen succes ervaren. Elk kind heeft het recht ergens de beste in te zijn en dan ben je er niet met rekenen en taal. Gebrek aan succes kan zorgen voor een toestand van depressie”. En, misschien wel het belangrijkste: zorg dat kinderen het vuur in hun buik krijgen. Dat kan alleen als je als leerkracht zelf vuur in je buik hebt. “Het is namelijk besmettelijk.”  In de pauze werd er driftig over nagepraat. “We moeten meer open staan voor ongewone vragen”, vond een leerkracht. “We moeten kinderen meer ruimte geven om hun eigen weg te zoeken”, zei iemand anders. En ook: “We moeten leren om foute antwoorden en vergissingen te waarderen.”

Interessante Masterclasses

Mark Mieras verzorgde ook een Masterclass. Hierin ging het om de vraag: hoe kun je als leerkracht het goede voorbeeld geven? Interactie zorgt voor een speelse toestand en is dus in het onderwijs zeer belangrijk. Door verschillende praktijkopdrachtjes werden de deelnemers verleid om speels te zijn. Een leerkracht: “de praktijkopdrachten waren leuk om te doen en kunnen goed in de klas worden toegepast”. 

Ronald Kox van het Instituut voor Cultuureducatie en Amateurkunst hield in zijn Masterclass een pleidooi voor meer verbinding van kunst, techniek en wetenschap in het onderwijs. Verbeelding brengt je naar het onbekende (‘Logic will get you from A to B, imagionation will take you everywhere’). Creativiteit wordt niet alleen bepaald door aanleg maar ook door oefenen. Daarom is creativiteit in het onderwijs zo belangrijk. 

Pedagoge Cathy van Tuijl liet zien hoe kinderen keuzes maken voor de toekomst. Het blijkt dat kinderen al heel vroeg beïnvloed worden door beroepsbeelden, ook al zijn ze onjuist. Daardoor kiezen kinderen vaak niet voor techniek. Het is van belang interesse en verwondering op te wekken bijvoorbeeld door gesprekken in de klas over ‘wat is techniek en wie doet techniek?’ en  door bedrijfsbezoeken en spreekbeurten. 

Corine Korrel nam de deelnemers mee in de wereld van het (V)MBO, één van de meest innovatieve sectoren binnen het onderwijs. Corine is initiatiefneemster van VMBO on Stage, en de ‘Beroepenfeesten’. Corine: “Omdat denken over je toekomst een feest mag zijn in plaats van een gevecht tegen negatieve beeldvorming.”

Gevarieerd aanbod aan workshops

Ook dit jaar was er weer een keur aan workshops over onderwerpen die allemaal te maken hadden met ‘School voor de Toekomst’. Hieronder een kleine greep.

LIO-stagiare Loes Oltwater vertelde in haar workshop over haar afstudeeronderzoek dat gaat over onderzoekend en ontdekkend leren. Een deelnemer: “Ze liet prachtige proefjes zien, zoals de kip en het ijs en de gummibeer.”  Voor mensen die geïnteresseerd zijn: in het  boek ‘Onderzoeken en ontwerpen met 4- tot 14-jarigen’ van Ed van den Berg en op de website www.proefjes.nl vind je allerlei tips en voorbeelden. 

Tim Post gaf een workshop over het nieuwsgierige kind. Een deelnemer: “Interessant om te ervaren dat de manier waarop je een opdracht formuleert zo bepalend is voor wat er wordt geleerd en hoe leuk en uitdagend de opdracht wordt ervaren.”  

In de workshop ‘Bewegen in de school voor de toekomst’ benadrukte Kim Bakker het belang van bewegen voor het brein. “Zitten is het nieuwe roken.” Eigenlijk zou je 30 minuten per dag moeten bewegen, bijvoorbeeld in combinatie met rekenen, taal of spelling. Een leerkracht: “Ik vond vooral de volgende tip leuk: je maakt twee vakken, je zegt het woord en ze moeten zo snel mogelijk in het goede vak gaan staan.”

In de workshop ‘vergaderen nieuwe stijl’ lieten Philippe Abbing en Katja van Well allerlei (vooral digitale) tools zien je in vergaderingen kunt toepassen. Dit leverde veel enthousiaste reacties op. Een deelnemer: “de workshop heeft mij echt bruikbare tips gegeven om vergaderingen net even anders in te richten.” 

In de workshop ‘Theatermaken in je klas’ deed Ben Coelman (Culturage) een aantal oefeningen met de deelnemers die je als leerkracht ook met de leerlingen in de klas kunt doen. Denk aan rondlopen en dan bepaalde emoties uitbeelden (koud/warm/vermoeid etc.). “Ik vond het een leuke workshop, jammer dat het op de gang was. Daardoor durfde niet iedereen mee te doen.”

In de foyer van het Wilminktheater en in het Theatercafé lieten studenten van Saxion de deelnemers kennismaken met  de LEGO Education Innovation Studio en met Techniek op school. Je kon daar met Lego aan de slag en allerlei technische proefjes doen. Wist je bijvoorbeeld dat je sommige vloeistoffen kunt kneden? Zo kon je ervaren dat techniek eigenlijk hartstikke leuk is, en veel toegankelijker en makkelijker dan je ooit had gedacht! Ook liepen er leerkrachten en leerlingen van De Lipper rond die je lieten zien hoe je op verschillende manieren in de klas met een iPad kunt werken. Een leerkracht: “Ik had niet gedacht dat de kinderen daar zo enthousiast over zouden zijn.”

Het hoort erbij, als leraar 

De Onderwijsdag werd besloten met een optreden van het Enschedese cabaretduo Bart Peeters Weem en Evert Duipmans. Niet iedereen kon de soms harde humor van het duo waarderen. “Het ging mij soms wat te ver.”  Iemand anders: “Ik vond het juist leuk. Ik heb er enorm om gelachen.” Hoogtepunt van hun optreden was het lied ‘Het hoort erbij, als leraar’: 

Arjen heeft wellicht autisme, maar wat zegt dat helemaal
Dimitri zijn agressie is best lastig in ‘t lokaal
Elsje is een dromer. Let nou op joh lieve meid
Fernando en de directeur hebben vaste afspraaktijd
Christiaan zijn ouders zijn sinds kort echt uit elkaar
Vader ging vreemd met de oppas dus dat is niet zo raar
Tulin die heeft astma, ze piept constant door de les
Puberende Peter heeft het constant over seks 

Refrein:
Ja dat hoort erbij als leraar en daarnaast doe je je best 
Om al dat grut onder je hoede wat te leren in de les 
Ooit denken ze terug 
Aan hoe het allemaal begon 
En vragen ze zichzelf af, hoe jij dat als leraar 
Toch volhouden kon 

Quint van de Antillen die komt altijd maar te laat
Wat zijn dat voor vooroordelen? Nee, zo heet gewoon zijn straat. (Bij de St. Maartensteeg)
Renske en haar smartphone lijken bijna wel vergroeid
En Daan heeft in de pauze zijn broek weer volgeknoeid
Bob met zijn obesitas zakte laatst door zijn stoel
Sindsdien geeft zijn linker bil een tintelend gevoel
Freek die mag wat ’t u betreft, soms aan de ritalin
En stotterende Jessie doet zo lang over zijn zin 

Bridge
Een moeder aan de telefoon
Was strafwerk wel terecht?
En dat cijfer voor die toets
Hij had daar zo hard voor gewerkt
Kreeg hij wel de aandacht
Waar zijn vader laatst om vroeg?
Voor een gesprek met dit soort ouders
Zijn tien minuten niet genoeg 

Meer foto's Onderwijsdag

De foto's van de Onderwijsdag 2015 staan online op de pagina Onderwijsdag 2015.