Prikkelgevoelige kinderen, probleem of kans?

Prikkelgevoelige kinderen staan op school vaak onder druk. Het is rumoerig in de klas en er gebeurt van alles. Deze prikkels komen bij prikkelgevoelige kinderen allemaal keihard binnen en ze zijn niet goed in staat om ze te filteren. Met als gevolg dat het kind overprikkeld raakt. Hierdoor kan het angstig of afgeleid zijn, maar er kunnen ook emotionele uitbarstingen (lees: extreme driftbuien) optreden. Herken je dit? Bij een of meer kinderen in je klas? Of misschien zelfs zo nu en dan wel bij jezelf?

Hoe kun je hier nu mee omgaan? Op 14 januari januari heeft het samenwerkingsverband 23 02 een boeiende lezing van ‘autisme ambassadeur’ Gijs Horvers georganiseerd onder de titel ‘Overprikkeling is de essentie van autisme’. Kon je daar niet bij zijn maar ben je wel geïnteresseerd in het thema ‘overprikkeling’? Lees dan verder! 

Ons kersverse redactielid Debbie van der Lei (zelf ook een tikkeltje prikkelgevoelig) bezocht onlangs een ‘Prikkelcongres’ in Utrecht. De workshop ‘prikkelgevoeligheid bij hoogbegaafden’ vond ze het meest interessant. Dit had te maken met het onderwerp, maar ook met de bevlogenheid van de spreeksters. Zij lieten zien dat hoogbegaafde kinderen informatie dusdanig snel verwerken dat de hersenen al snel weer op zoek gaan naar nieuwe stimulansen. Veel hersenactiviteit in verschillende gebieden dus, en dit kost enorm veel energie. Kortom, hoogbegaafde prikkelgevoelige kinderen ervaren een voortdurend conflict tussen stimulans zoeken en overprikkeling. Hoe gaan je hiermee om als leerkracht, maar ook als ouder? Wat is het geheim van het omgaan met overprikkelde kinderen? 

Het eerste en belangrijkste advies is: ga op zoek naar hun sterke kanten en maak hier gebruik van. Dus: zet vooral in op de kansen van deze kinderen in plaats van alleen maar de belemmeringen te zien. 

Een tweede, heel praktisch advies: deel het schooljaar op in verschillende periodes en verbind hier lesvormen aan die daarop aansluiten. Voorbeeld: de maand februari staat in het teken van tijdbeheer, hier passen tijdsschema’s bij, en een duidelijke planning van grote projecten en tussenstappen. Een ander voorbeeld: april staat in het teken van nieuwe energie dus veel buitenactiviteiten plannen. Dit zorgt voor een betere concentratie in de klas. 

Hier een aantal praktische tips die je meteen kunt inzetten:

  • Geen overload aan informatie op alle muren, maar een vaste structuur op één muur (maak er een kunstmuur van of een leermuur)
  • Gebruik een weekplanning en maak deze zichtbaar
  • Geef ruimte om te bewegen (gymnastiek is zoveel meer dan alleen bewegen, het werkt positief op o.a. concentratie en geeft een fijn gevoel door het vrijkomen van adrenaline en dopamine)
  • Muziek luisteren geeft rust (Hardrock is hierbij geen aanrader)
  • Plan vaste rustmomenten in, rust stimuleert het creatief denken
  • Niet te veel tegelijk, dus veel structuur bieden

Kortom, zet niet al te veel toeters en bellen in. Deze zijn niet zo heel geschikt voor prikkelgevoelige kinderen…

Ben je geprikkeld door dit onderwerp? Het boek ‘Overprikkeld’ van Carolyn Dalgliesh is een aanrader, evenals het boek ‘Van Mavo tot Harvard’ van Peter Riezebos (spreker op de Onderwijsdag van vorig jaar).